Chronische stress. Spanning die je normaal bent gaan vinden
Het gevaarlijke van langdurige stress is dat hij niet meer opvalt.
Waarom je het zelf niet meer merkt
Bij acute stress weet je het: je hart gaat, je handen trillen, je bent alert. Bij chronische stress is dat gevoel verdwenen. Niet omdat de spanning weg is maar omdat je referentiepunt is meeverschoven. Je weet niet meer hoe rust voelt.
Mensen merken het vaak pas op vakantie, in de derde week, wanneer ze onverwachts ziek worden of gaan huilen om iets kleins. Dat is geen pech. Dat is een lichaam dat eindelijk ruimte krijgt om de rekening te presenteren.
Wat langdurige spanning kost
Je immuunsysteem werkt minder goed, dus je bent vaker en langer ziek. Je slaap wordt oppervlakkiger, waardoor het herstel dat 's nachts hoort te gebeuren niet meer plaatsvindt. Je geheugen wordt slechter. Je bloeddruk gaat omhoog. Je spijsvertering raakt in de war.
Op relationeel gebied kost het misschien nog meer. Je bent minder aanwezig bij de mensen om je heen. Niet omdat je niet om ze geeft maar omdat er niets over is als de dag klaar is.
De drie bronnen die ik het vaakst tegenkom
Een situatie
Een baan, een ziek familielid, geldzorgen, een studie naast werk. Reëel, en soms deels te veranderen.
Een patroon
Altijd ja zeggen, nooit hulp vragen, alles zelf willen doen. Dit is waar de meeste winst zit.
Een overtuiging
Dat rust verdiend moet worden. Dat je pas mag stoppen als alles klaar is. Alles is nooit klaar.
Je hoeft niet in te storten voordat het ernstig genoeg is.
Uit chronische stress komen
Herstel begint met het opnieuw leren voelen van je eigen niveau. Dat klinkt zacht en het is confronterend, want zodra je stilstaat komt naar boven waar je hard voor rende.
In counseling gaan we daarna naar het patroon. Wat maakt dat je niet stopte. Wie zou je zijn als je minder deed. Dat is het gesprek dat voorkomt dat je over twee jaar op dezelfde plek zit, en dat een burn-out scheelt.
De duwer en de vermoeide
Chronische stress is bijna altijd het resultaat van een gevecht tussen twee delen in jou die allebei hun redenen hebben. Er is een subpersoon die duwt, die weet hoe belangrijk het is om door te gaan, die bang is voor wat er gebeurt als je stopt. En er is een deel dat uitgeput is en al lang om rust vraagt, meestal steeds zachter, omdat het niet gehoord wordt.
Zolang die twee elkaar bestrijden in plaats van gehoord worden, verbruikt dat energie die je nergens op de klok terugziet. Het Zelf, het stille midden in jou, is niet de partij die kiest voor de duwer of voor de vermoeide. Het is de plek van waaruit je beiden kunt zien en van daaruit een derde weg kunt vinden, een die niet van de een de winnaar maakt en van de ander de verliezer.
Hoe dat er in een gesprek uitziet
Ik vraag vaak om de duwer even te laten praten. Wat zegt hij precies, tegen wie klinkt die stem het meest, van wie heb je die toon geleerd. Meestal is het niet je eigen stem maar een geleende.
Een teamleider vertelde dat hij al drie jaar in het weekend mailde omdat hij bang was dat het team zonder hem zou instorten. In het gesprek werd duidelijk dat die angst niet van zijn huidige team kwam, maar van een vader die vroeg failliet ging en die hij als kind nooit had kunnen redden. Zodra hij dat verband zag, kon hij zijn telefoon op zaterdag uitzetten zonder het gevoel te hebben dat de wereld instortte.
Veelgestelde vragen
Als de spanning maanden tot jaren aanhoudt en herstelmomenten structureel ontbreken. Niet de hoogte van de piek maakt het chronisch, maar het uitblijven van de dalen.
Langdurig verhoogde stresshormonen belasten je slaap, spijsvertering, immuunsysteem, bloeddruk en geheugen. Veel mensen merken het eerst aan vaker ziek zijn en slechter herstellen.
Je kunt eraan gewend raken zonder dat je lichaam eraan gewend raakt. Dat is precies het risico: het voelt normaal terwijl de rekening doorloopt.
Zichtbaar maken waar de spanning vandaan komt en welke bron je wel en niet kunt veranderen. Daarna kijken naar het patroon in jou dat de belasting in stand houdt.
Zullen we kennismaken?
Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.