Vroege signalen van burnout. Wat lichaam en geest fluisteren
Voor het schreeuwt is er meestal al lang gefluisterd.
Waarom de signalen zo lang onopgemerkt blijven
Wie richting burnout gaat heeft meestal geleerd zijn signalen te negeren. Niet uit onwil, maar uit gewoonte. Een vermoeide ochtend? Koffie en doorgaan. Een spannende rug? Te weinig sport. Slecht slapen? Werk in het hoofd.
De signalen zijn er meestal al maanden. Soms jaren. Pas op de dag dat het echt niet meer gaat, kijken mensen terug en zien ze het patroon.
Lichamelijke signalen
Aanhoudende vermoeidheid die na een weekend niet wegtrekt. Hoofdpijn die meer optreedt dan vroeger. Een drukke borstkas, een knoop in de maag, spanning in de kaken of nek. Vaak verkouden zijn omdat je weerstand inzakt. Slecht inslapen, te vroeg wakker worden, niet uitgerust opstaan.
Dit zijn signalen die je doorgaans eerst aan iets anders toeschrijft: aan de seizoenswisseling, aan een drukke periode, aan je leeftijd. Soms is dat ook zo. Vaak is het iets anders.
Mentale signalen
Vergeetachtigheid. Moeite hebben om je te concentreren op iets simpels. Een paar zinnen lezen en niet weten wat er stond. Beslissingen uitstellen omdat je hoofd te vol zit. Steeds dezelfde lijstjes maken zonder erin te komen.
Daarnaast: cynisme dat eerst niet bij jou hoorde. Een lichte ergernis bij collega's of cliënten waar je vroeger gewoon mee bezig was. Het gevoel dat alles te veel moeite kost.
Emotionele signalen
Sneller geraakt, sneller geïrriteerd of juist afgevlakt. Niets bereikt je nog. Geen plezier kunnen voelen bij dingen die je vroeger oplaadden. Het gevoel dat je naast jezelf staat in plaats van in jezelf zit. Schuldgevoel over dingen die je niet doet, zonder dat je iets aan dat schuldgevoel kunt veranderen.
Bij hoogsensitieve mensen komen deze emotionele signalen vaak eerder dan de fysieke. Lees daarover op HSP en werk .
Een lichaam dat schreeuwt heeft eerst een paar honderd keer gefluisterd.
Wie er fluistert
De signalen die je negeert komen zelden uit het niets. Ze komen vaak van een deel van je dat al langer probeert iets te zeggen en overstemd wordt door een ander deel, degene die vindt dat je moet doorgaan. In psychosynthese noem ik dat subpersonen: de doorzetter die geen zwakte duldt, en daarnaast, veel stiller, het deel dat moe is, dat behoefte heeft aan rust, dat allang wilde vertragen.
Zolang je jezelf alleen kent als de doorzetter, is er geen ruimte voor het signaal. Vermoeidheid wordt dan een obstakel dat weg moet, geen boodschap die iets vertelt. Disidentificatie betekent hier: leren merken dat er meerdere stemmen in je zijn, en dat de vermoeide stem net zo veel recht van spreken heeft als de doorzetter. Dat is geen zwaktebod. Het is de eerste stap naar heelheid, waarin niet één deel het hele huis regeert.
Wat te doen als je het herkent
De eerste stap is serieus nemen wat je voelt. Niet wegredeneren. Niet wachten tot het wel weer gaat. Praat erover met iemand die buiten je situatie staat. Een vriend, je huisarts, een counselor.
Vroege actie is meestal voldoende om afglijden te voorkomen. Rust nemen, structureel pauzes inbouwen, kijken naar wat in je werk of leven structureel te veel vraagt. In counseling kijken we naar wat onder de signalen ligt en wat je echt nodig hebt. Lees meer over de werkwijze van mijn burnout begeleiding .
Hoe zo'n eerste gesprek eruitziet
Iemand kwam bij mij nog volledig aan het werk, maar met het besef dat het snel misging. We hebben niet meteen naar oplossingen gezocht, eerst naar wat er precies gebeurde in een gewone werkdag. Waar zat de spanning, wanneer kwam de vermoeidheid opzetten, welke gedachte ging daaraan vooraf.
Al in dat eerste gesprek werd duidelijk dat de vermoeidheid al maanden aanwezig was, maar altijd weggewuifd omdat er 'geen tijd voor was'. Dat wegwuiven zelf werd onderwerp van gesprek. Vanaf dat moment veranderde er iets, niet in de werkdruk, wel in hoe hij ermee omging. Zulke gesprekken voorkomen niet elke burnout, maar geven wel eerder een keerpunt dan wachten tot het lichaam het afdwingt.
Veelgestelde vragen
Overspannen is een acute, voorbijgaande overbelasting. Burnout is een langdurig (zes maanden of meer) klachtenpatroon met uitputting, cynisme en verminderd functioneren. Een huisarts of bedrijfsarts kan dit vaststellen.
Als je merkt dat je werk niet meer goed lukt is dat een serieus signaal. Bespreek het met je huisarts. Vroege ziekmelding voorkomt soms een veel langer ziektetraject later.
Vaak slecht slapen en aanhoudende vermoeidheid. Soms juist innerlijke afvlakking. Niets raakt je meer. Iedereen heeft eigen signalen die hij leert herkennen.
Ja, na een grote levensverandering. Geboorte, verlies, scheiding, reorganisatie. Kan een burnout zich snel ontwikkelen. Meestal sluimert er al iets onder.
Zullen we kennismaken?
Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.