Omgaan met hooggevoeligheid
Niet harder worden. Anders leven.
Eerst dit
Omgaan met hooggevoeligheid betekent niet je eigenschap onder controle krijgen. Het betekent stoppen met vechten tegen wat aangeboren is, en beginnen je leven zo in te richten dat je zenuwstelsel mee kan. Dat klinkt eenvoudig en het is het niet, want bijna alles in onze cultuur trekt de andere kant op.
Hieronder een paar dingen die in mijn praktijk telkens werken. Niet alles is voor iedereen. Pak eruit wat resoneert en laat de rest liggen.
Maak stilte een afspraak met jezelf
Veel hooggevoelige mensen kennen het belang van rust en plannen het nooit. Het komt erbij als alles andere af is, en dan is het op. Probeer stilte te behandelen als een vergadering: vaste tijd, in de agenda, niet verplaatsbaar. Voor sommige mensen werkt een uur in de ochtend, voor anderen een halfuur tussen werk en avond.
Stilte hoeft geen meditatie te zijn. Wandelen zonder podcast telt. In de tuin staren telt. Een bad zonder boek telt.
Onderscheid wat van jou is
Als je veel meevoelt, gaat de grens tussen jouw stemming en die van een ander snel weg. Je komt thuis uit je werk gespannen en weet niet dat het door je collega kwam die een rotweek had. Vraag jezelf vaker: is dit van mij? Voel ik dit zelf of vang ik dit op?
Het lijkt een kleine vraag. Op de lange duur scheelt hij je dagen aan ongerichte vermoeidheid.
Leer je grens van binnenuit zetten
Een veelgehoorde tip is grenzen stellen. Wat in praktijk vaak gebeurt is dat hooggevoelige mensen die grens te laat zetten, hem onhandig formuleren en zich daarna dagen schuldig voelen. Het probleem zit niet in willen zeggen, maar in voelen waar je grens ligt voordat hij overschreden is.
Dat is iets wat je kunt oefenen. Niet door regels te leren, maar door beter te luisteren naar de eerste signalen van je lichaam. In counseling werk ik veel met dat luisteren. Het wordt na verloop van tijd vanzelfsprekender.
Een leven dat past bij jouw zenuwstelsel ziet er waarschijnlijk anders uit dan dat van de meeste mensen om je heen.
Dat is geen tekort. Dat is informatie.
Twee kanten die om aandacht vragen
In mijn werk zie ik bij hooggevoelige mensen vaak twee subpersoonlijkheden tegenover elkaar staan. De ene voelt alles feilloos aan en wil daar recht aan doen. De andere heeft geleerd zich aan te passen, want alles voelen in een wereld die daar geen rekening mee houdt, wordt anders al snel te veel. Die tweede kant zegt ja terwijl de eerste allang nee riep.
Omgaan met hooggevoeligheid gaat niet over een van die twee laten winnen. Het gaat over de plek vinden van waaruit je beide kanten kunt horen zonder erdoor meegesleept te worden. Assagioli noemde die plek het Zelf, een rustpunt dat niet identiek is aan je gevoeligheid en niet identiek aan je aanpassing, maar dat allebei kan zien.
Klachten als vermoeidheid of overprikkeling zijn dan geen storing die weg moet, maar een signaal van het deel dat al die tijd probeerde gehoord te worden. Als je alleen naar de klacht kijkt om haar te laten stoppen, mis je wat ze je probeert te vertellen.
Hoe dat in een sessie naar boven komt
Een man vertelde dat hij al jaren aan het einde van elke werkweek instortte, zonder duidelijke reden. We zijn niet meteen naar zijn agenda gaan kijken. We hebben eerst onderzocht wat er in hem gebeurde op de momenten dat hij "gewoon doorging" terwijl zijn lijf al signalen gaf.
Er bleek een streng deel in hem te zitten dat vond dat rust nemen zwak was, ontstaan in een gezin waar hard werken de enige geldige waarde was. Toen hij dat deel kon zien in plaats van erin te verdwijnen, kon hij voor het eerst kiezen om op woensdag al even te pauzeren in plaats van pas op vrijdagavond onderuit te gaan. Klein verschil op papier, groot verschil in zijn week.
Wanneer je iemand erbij wilt
Veel hooggevoelige mensen kunnen jaren vooruit met inzichten uit boeken en met goede zelfzorg. Op een gegeven moment loop je vast op patronen die je zelf in stand houdt zonder dat je het ziet. Pleasen, jezelf bewijzen, jezelf wegcijferen. Daar is iemand voor nodig die meekijkt.
Ik werk vanuit psychosynthese. Een aanpak die kijkt naar wie je werkelijk bent, niet naar wat er anders zou moeten. Voor hooggevoelige mensen is dat vaak een opluchting.
Veelgestelde vragen
Door je dag eerlijk te bekijken. Waar ben je werkelijk druk en waar laat je je meeslepen omdat het hoort. Plan momenten van stilte in je agenda zoals je een vergadering plant. Niet als luxe, maar als brandstof. En leer onderscheiden welke prikkels van jou zijn en welke van iemand anders.
Voor sommige mensen wel, voor anderen niet. Mindfulness leert je om met aandacht te zijn bij wat er is, en dat kan een houvast geven. Maar voor wie al te veel binnenkrijgt is meer aandacht soms juist extra prikkel. Probeer het en kijk wat bij jou past.
Trek je terug, ook al voelt het sociaal vervelend. Een wandeling alleen, een uur op je kamer, een avond zonder beeldscherm. Veel hooggevoelige mensen blijven nog een uur of een dag te lang in de prikkel hangen voordat ze toegeven dat het nu echt op is. Korter ingrijpen scheelt herstelweken.
Niet per se in HSP-termen. Veel mensen kennen het woord niet of vinden het zweverig. Wel werkt het om concrete behoeften uit te spreken. Ik kan vandaag niet naar het feest, ik heb avond voor mezelf nodig om bij te tanken. Dat is voor iedereen te volgen.
Vaak ben je er al jaren alleen mee bezig. Dat lukt tot op zekere hoogte. Voor de diepere patronen. Pleasen, jezelf wegcijferen, voortdurend op anderen letten. Helpt het om iemand te hebben die met je meedenkt zonder oordeel. Daar is counseling voor.
Zullen we kennismaken?
Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.