Hoogsensitief test
Een reflectie-instrument, geen diagnose. Wel een woord voor wat je al lang voelt.
Let op. Wat hier staat is geen klinische HSPS-test van Elaine Aron en geen diagnostisch instrument. Het is een reflectie-checklist die je een richting kan geven. Voor een onderbouwd oordeel hoort een gesprek met een professional.
Wat is een hoogsensitief test?
Een hoogsensitief test is een korte vragenlijst die kijkt hoe sterk jouw zenuwstelsel reageert op prikkels. De bekendste is de HSP-test van psycholoog Elaine Aron, die de term Highly Sensitive Person introduceerde. Zij stelde zevenentwintig vragen op die samen een beeld geven van hoe diep je verwerkt, hoe snel je overprikkeld raakt en hoe sterk je emotioneel meegaat met je omgeving.
Ongeveer een op de vijf mensen herkent zich in een groot deel van die vragen. Het is geen aandoening, geen tekortkoming en geen modegril. Het is een eigenschap die je vanaf je geboorte met je meedraagt, vergelijkbaar met links- of rechtshandig zijn.
Hoe je merkt dat een test je raakt
Bij de eerste vragen denk je vaak: dit zegt mij niets nieuws. Dan komt er een vraag die je stilzet. Iets als: word je snel overweldigd door fel licht of harde geluiden? Heb je tijd nodig om bij te komen van een drukke dag? Merk je dat anderen iets niet menen voordat ze het zeggen?
Het zijn de zinnen waarvan je je had voorgenomen ze niet meer aan jezelf op te merken. Een test brengt ze terug naar boven en geeft ze een naam. Voor sommige mensen is dat opluchting, voor anderen verwarrend. Vaak allebei tegelijk.
Wat de uitslag wel en niet betekent
Een hoge score zegt dat je waarschijnlijk hoogsensitief bent. Het zegt niet wat je daarmee moet of hoe je hoort te leven. Het zegt ook niet dat je problemen daardoor verklaard zijn. Veel hoogsensitieve mensen hebben jarenlang prima gefunctioneerd. Tot het op een dag niet meer ging.
Een lage score sluit hoogsensitiviteit niet uit. Sommige mensen zijn vooral gevoelig op een paar terreinen: voor sferen, voor geluiden, voor mensen. Een test vangt dat niet altijd. Daarom is het zinvol om de uitslag met iemand te bespreken die weet waar hij naar kijkt.
Niet de score is belangrijk. Wat je ermee doet wel.
Een test is een opening. Pas in gesprek wordt duidelijk wat hoogsensitiviteit in jouw leven betekent en wat je nodig hebt om er rustiger mee te leven.
Wat een test niet laat zien
Een vragenlijst meet een eigenschap van je zenuwstelsel. Wat ze niet meet is wat je in de loop van je leven met die eigenschap hebt gedaan. Veel mensen die hoog scoren, hebben een subpersoonlijkheid opgebouwd die de gevoeligheid moet compenseren. De harde buitenkant, de grappenmaker, degene die zegt dat het allemaal wel meevalt. Dat deel heeft je beschermd tegen een wereld die niet altijd ruimte gaf voor zoveel gevoel.
In psychosynthese kijken we niet alleen naar de score maar naar wie er allemaal in jou aan het woord is. De hoogsensitieve kant die alles voelt, en de kant die geleerd heeft dat te verbergen. Vanuit het Zelf, de rustige kern die niet meegesleurd wordt door een van beide, kun je die twee weer met elkaar in gesprek brengen in plaats van de een te laten winnen van de ander.
Dat is meer dan een woord voor je gevoeligheid vinden. Het is de plek vinden van waaruit je die gevoeligheid kunt dragen zonder haar te moeten wegstoppen of erdoor overspoeld te raken.
Hoe zo'n gesprek er in de praktijk uitziet
Iemand deed de test op aanraden van een vriendin, na een periode van huilbuien die ze zelf niet kon verklaren. De uitslag verraste haar niet echt, ze had het altijd al vermoed. Wat wel nieuw was: in het gesprek werd duidelijk dat ze al twintig jaar een deel van zichzelf klein hield omdat een leraar ooit zei dat ze "te gevoelig" was voor de klas.
We hebben niet gewerkt aan minder gevoelig worden. We hebben gewerkt aan het loslaten van de overtuiging dat die gevoeligheid een fout was. Toen dat verschoof, verdwenen de huilbuien niet meteen, maar ze kreeg er meer ruimte voor en minder schaamte erover. Dat scheelde haar, zei ze zelf, meer dan een test ooit had kunnen doen.
Wat doe je als je je herkent?
Eerst: niets hoeven. Een test is een spiegel, geen plan. Geef jezelf de tijd om te merken wat het oproept. Bij sommige mensen komt verdriet boven omdat ze zich eindelijk gezien voelen. Bij anderen ergernis, omdat ze het etiket niet willen.
Loop je daadwerkelijk vast, voel je je voortdurend te moe, te druk van binnen of te ver van jezelf verwijderd? Dan is een gesprek zinvol. In counseling kijken we niet naar de score, maar naar jouw verhaal. Hoe is hoogsensitiviteit jouw leven binnengekomen en waar zit nu de klem? Ik werk vanuit psychosynthese, een aanpak die kijkt naar wie je werkelijk bent in plaats van wat er anders zou moeten.
Wil je eerst meer lezen over de eigenschap zelf, ga dan naar de pagina over hoogsensitief of bekijk de vier kenmerken van HSP.
Veelgestelde vragen
De bekendste is de HSP-zelftest van psycholoog Elaine Aron. Het is geen medische diagnose maar een vragenlijst die je een richting geeft. Twaalf of meer 'ja'-antwoorden op haar lijst van 27 vragen wijzen op hoogsensitiviteit. Een gesprek met een professional geeft pas echt zicht op wat het bij jou betekent.
Vaak wel. Veel mensen denken jarenlang dat ze 'gewoon te zwaar tilden aan dingen'. Pas als ze de woorden tegenkomen vallen er stukken op hun plek. Een test kan dat moment versnellen.
Nee. Hoogsensitiviteit is een eigenschap, geen stoornis. Wel kan een hoge score uitleggen waarom je sneller moe wordt van drukte, of waarom je dingen anders ervaart dan mensen om je heen. Dat is op zich al rustgevend om te weten.
Een test is een opening, geen eindpunt. Als je je herkent en er last van hebt is een gesprek waardevol. Niet om de eigenschap weg te halen, maar om beter te leren wat hoogsensitiviteit bij jou doet en hoe je je leven daarop afstemt.
Voor een eerste indruk wel. Houd er rekening mee dat je stemming, recente gebeurtenissen of vermoeidheid je antwoorden kleuren. Doe de test op een rustig moment en vergelijk je ervaring met die van anderen om wie je veel geeft.
Zullen we kennismaken?
Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.