Grenzen stellen. Het probleem is niet dat je de woorden niet kent
Je weet precies wat je zou moeten zeggen. En je zegt het niet.
Waarom tips over nee zeggen niet werken
Iedereen kan de zinnen opdreunen. Dat past me niet. Dat ga ik niet doen. Daar heb ik nu geen ruimte voor. De woorden zijn het probleem niet.
Het probleem zit in wat er in je gebeurt op het moment dat je ze wilt zeggen: een steek in je maag, een stem die zegt dat je iemand in de steek laat, en binnen twee seconden hoor je jezelf ja zeggen.
Waar de reflex vandaan komt
Bij een ouder die je stemming moest lezen om te weten hoe de avond zou gaan. In een gezin waarin ruzie gevaarlijk voelde. Bij een moeder die het al zwaar had, waardoor jouw behoefte er niet ook nog bij kon.
Wat je toen leerde is dat aanpassen veiligheid oplevert. Dat werkte. Het is alleen nooit stopgezet, en nu zegt het ja tegen een vergadering op vrijdagavond die je niet hoeft te hebben.
Wat te veel ja zeggen kost
Uitputting die niemand ziet, omdat je aan de buitenkant iemand bent op wie ze kunnen bouwen. Irritatie die naar binnen slaat. Relaties waarin je meer geeft dan je hebt en daarna afstand voelt.
Bij een groot deel van de mensen die overspannen raken is dit het onderliggende patroon. Niet de werkdruk, wel het onvermogen om die te begrenzen.
Een grens is geen muur tussen jou en de ander. Het is de plek waar jij nog echt aanwezig kunt zijn.
Hoe je het wel leert
Merken
Voel de nee voordat je ja zegt. Bijna iedereen voelt hem, meestal in de maag of de keel, een halve seconde voor het antwoord.
Uitstellen
Zeg dat je erop terugkomt. Dat ene uur ruimte is genoeg om uit de reflex te stappen.
Verdragen
De ander is even teleurgesteld en jij voelt schuld. Als je daar doorheen zit zonder terug te draaien, verandert er iets blijvend.
De bewaker en de wachtende
Psychosynthese ziet in het niet kunnen zeggen van nee bijna altijd twee subpersonen die elkaar in de weg zitten. De bewaker houdt de vrede, ruimt op, zegt ja voordat er een probleem ontstaat. De wachtende houdt zich al jaren stil en wil eindelijk gehoord worden. Zolang de bewaker de enige stem is die het woord krijgt, wint hij elke keer, want hij is sneller en voelt urgenter.
Het gaat er niet om de bewaker weg te sturen. Hij deed ooit belangrijk werk, misschien in een huis waar rust broos was. Het gaat erom dat de wachtende ook een plek krijgt aan tafel, zodat er echt gekozen kan worden in plaats van automatisch toegegeven. Dat is wat Assagioli de wil noemde: niet keihard doorzetten, maar handelen vanuit een keuze die van jou is, niet vanuit een reflex.
Het Zelf is in dit beeld niet de bewaker en niet de wachtende, maar degene die naar beiden kan luisteren voordat er iets gezegd wordt. Die ruimte, hoe kort ook, is waar een grens ontstaat.
Hoe zo'n gesprek bij mij loopt
Iemand vertelde dat ze al drie jaar een taak op haar werk deed waar ze niet voor was aangenomen, omdat ze ooit ja had gezegd toen er niemand anders was. We zijn niet meteen naar een script gaan zoeken om dat terug te draaien. Eerst hebben we gekeken naar het moment van dat eerste ja, en wat er toen op het spel leek te staan.
Daar kwam een oudere laag boven: het gevoel dat ze zichzelf onmisbaar moest maken om ergens bij te horen. Toen dat helder werd, kon ze het gesprek met haar leidinggevende voeren vanuit iets anders dan schuld. Het duurde nog een paar weken voor de taak echt overgedragen was, maar de aarzeling was toen al verdwenen.
Wat gesprekken toevoegen
We geven het deel in jou dat altijd ja zegt een stem, en het deel dat al jaren nee wil zeggen ook. Zolang die twee onder de oppervlakte vechten, kost dat energie zonder resultaat. Dit is de kern van psychosynthese .
Praktijk in Groningen of online . Eerste gesprek gratis.
Veelgestelde vragen
Omdat je ergens leerde dat ja zeggen de band veiligstelde. Dat was destijds waarschijnlijk waar. Het punt is dat de reflex bleef terwijl de situatie veranderde.
Kort, vriendelijk en zonder uitleg-lawine. Dat vindt de ander soms even onhandig, en dat is niet hetzelfde als kwetsen. Meestal is de reactie milder dan je vreest.
Een grens gaat over wat jij doet: ik ben na zes uur niet meer bereikbaar. Een eis gaat over wat de ander moet doen. Grenzen houden beter, omdat ze in jouw hand liggen.
Omdat het deel in jou dat de vrede bewaakte zijn werk niet kon doen. Dat schuldgevoel is een naschok, geen aanwijzing dat je verkeerd zat.
Zullen we kennismaken?
Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.